Təhsil, elm və gənclər naziri Givi Mikanadze Gürcüstan Parlamentində, interpelyasiya formatında, ali təhsil sisteminin islahatı haqqında danışıb.

 

Nazir yüksək ixtisaslı yerli və beynəlxalq ekspertlərin cəlb olunduğu ali təhsilin maliyyələşdirilməsinin yeni modelinə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, akademik proqramların qiymətləndirilməsi metodologiyasını formalaşdırmaq üçün nazirlik müxtəlif ali təhsil müəssisələrinin, o cümlədən Vaşinqton, Miçiqan və Kolorado universitetlərinin təcrübəsini təfərrüatlı şəkildə öyrənib. Bu isə Gürcüstanın reallığına və ehtiyaclarına uyğunlaşdırılmış, ən yaxşı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan modelin hazırlanmasını nəzərdə tutur.

 

“Ali təhsilin maliyyələşdirilməsinin yeni modeli iki komponentli sistemə – baza maliyyələşməsinə və nəticəyə əsaslanan maliyyələşməyə söykənir. Bu, bir tərəfdən dövlət universitetlərinin institusional dayanıqlığını və maliyyə muxtariyyətini təmin edəcək, digər tərəfdən isə keyfiyyətə, nəticələrə və milli prioritetlərə yönəlmiş inkişafa töhfə verəcək.

 

Baza maliyyələşməsi tələbələrin sayına, proqramların dəyərinə və universitetin tədris prosesi ilə bağlı əsas ehtiyaclarına görə müəyyən edilir. Onun məqsədi universitetlərin sabit fəaliyyətini, institusional dayanıqlığını və maliyyə muxtariyyətini təmin etməkdir. Mərhələli şəkildə qüvvəyə minəcək nəticəyə əsaslanan maliyyələşmə isə universitetlərin konkret nəticələr əldə etməsi ilə, o cümlədən təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, tədqiqat və innovasiyaların inkişafı, beynəlmiləlləşmənin gücləndirilməsi və regional inkişafa dəstək verilməsi ilə bağlı olacaq.

 

Sözügedən model dövlət maliyyələşməsinin ali təhsilin əlçatanlığının və keyfiyyətinin artırılmasına, tədqiqat potensialının gücləndirilməsinə və universitetlərin uzunmüddətli institusional inkişafına yönəldilməsi üçün zəmin yaradır”, – deyə Givi Mikanadze bildirib.

 

Nazirin sözlərinə görə, 2026-2027-ci tədris ilindən etibarən dövlət ali təhsil müəssisələrində təhsilin pulsuz olması mühüm əhəmiyyət kəsb edir – bu görünməmiş qərarı hakim komanda qəbul edib.

 

“Xüsusilə mühümdür ki, Gürcüstan hökuməti tərəfindən təsis edilmiş ali təhsil müəssisələrində Gürcüstan vətəndaşlarının akademik ali təhsilin birinci və ikinci pillələrinin (bakalavriat və magistratura) təhsil proqramları üzrə təhsili tamamilə dövlət tərəfindən maliyyələşdiriləcək. Bu görünməmiş qərarı hakim komanda qəbul edib. Bununla yanaşı, təhsilin dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməsinin qayda və şərtləri Gürcüstan hökuməti tərəfindən müvafiq hüquqi aktla müəyyən ediləcək.

 

Təqdim etdiyimiz maliyyələşdirmə modelinin tətbiqi dövlət universitetlərinin əmək bazarı və ölkənin inkişaf prioritetlərinə uyğun təhsil proqramları hazırlamasına, yüksək keyfiyyətli tədris və tədqiqat mühitini təmin etməsinə, həmçinin akademik, inzibati və köməkçi heyət üçün layiqli və rəqabətədavamlı əməkhaqqı şəraiti yaratmasına zəmin yaradacaq”, – deyə nazir qeyd edib.

 

Givi Mikanadze universitetlərdə kvota sayının müəyyən edilməsi prosesində əmək bazarının tələblərinin nəzərə alınmasını xüsusi vurğulayıb. Konkret olaraq, onun bəyanatına görə, İqtisadiyyat və Davamlı İnkişaf Nazirliyi tərəfindən aparılan əmək bazarı təhlili universitetlərlə əmək bazarının real tələbləri arasında genişmiqyaslı disbalansı üzə çıxarıb. Məhz bu disbalansı aradan qaldırmaq üçün universitetlərə qəbul kvotalarının müəyyən edilməsinə ehtiyac yaranıb.

 

“Gürcüstanın Baş naziri İqtisadiyyat və Davamlı İnkişaf Nazirliyi tərəfindən aparılan əmək bazarı təhlilinin təqdimatını etdi. Bu təhlil ali təhsil müəssisələri ilə əmək bazarının real tələbləri arasında mövcud olan genişmiqyaslı disbalansı üzə çıxardı. Əmək bazarı təhlilinin ortaya qoyduğu məlumatlara ümumi şəkildə baxsaq, real olaraq bu göstəricilərə görə hər il təxminən 14400 tələbə universitetlərə qəbul olunmalıdır. Kvotaların bölüşdürülməsi baş verəndə biz 5 illik perspektivi hesabladıq və həmçinin bu gün mövcud olan şəraitləri nəzərə aldıq. Məsələn, hər il 3600 nəfərin qəbul olunduğu hüquq sahəsində tələbat təxminən 700 hüquqşünasadır, lakin maraq o qədər yüksəkdir ki, bunu nəzərə almamaq olmazdı. Müvafiq olaraq, 3600-dən kəskin şəkildə 700-ə deyil, 1500-ə düşdük. Bu amillər nəzərə alınmaqla, nəticə etibarilə bu il 21600 tələbə üçün qəbul elan olundu.

 

Qeyd etmək lazımdır ki, islahat konsepsiyasının hazırlanması prosesində nazirlik həm Avropa Ali Təhsil Məkanı (EHEA) yanaşmalarını, həm də dövlətin ali təhsil sisteminin strateji planlaşdırılmasında, resursların konsolidasiyasında, keyfiyyətin qiymətləndirilməsində və əmək bazarına uyğunluğunun təmin edilməsində fəal iştirak etdiyi ayrı-ayrı ölkələrin təcrübəsini öyrənib. Lakin prioritet, sözsüz ki, milli ehtiyaclardır”, – deyə Givi Mikanadze bildirib.

Mənbə: edu.aris.ge