(əvvəli burada)

 

Qalaktion bir az sərxoş idi. Onun təəccüblü dərəcədə dərin, ağıllı və gülümsəyən gözlərində bir qığılcım alışdı. Danışmaq həvəsinə düşdü.

 

– Siz nə edirsiniz, əzizlərim, şeir yazmırsınızmı?

 

– Mən yox, bu yazır! – dedi Quram.

 

– Mən artıq şeir yazmıram! – dedim.

 

– Bəs niyə, əzizim, hamı yazır və sən nə günahın yiyəsisən? Yaz, yaz, şeir yazmaq yaxşıdır, – dedi mənə və əli ilə başımı sığalladı.

 

– Siz ki, şeirlər yazırsınız, elə şeirlər yazmaq yaxşıdır, cənab Qalaktion – dedim.

 

– Pis şeir yazmaq da yaxşıdır, məcburi deyil hamı yaxşı şeirlər yazsın.

 

Qalaktion güldü... Quram ağzını açmışdı. Əlimi tutmaq istəyirdim ki, axmaq bir şey deməsin, amma bacarmadım.

 

– Şeirləri necə yazırsınız, cənab Qalaktion? – Quram soruşdu və qalib gəlmiş sifətlə mənə baxdı.

 

Qalaktion Qurama elə baxdı ki, ürəyim Quramın mərhəmətindən təsirləndi.

 

Quram ağzını yummuşdu. Axmaq bir şey deməsin deyə ağzımı əlimlə yummaq istədim, amma bacarmadım.

 

Qalaktion Qurama elə baxdı ki, ona yazığım gəldiyindən ürəyim yandı.

 

Sonra yenidən şərab tökdü, gözlərini yumdu və dedi:

 

– Mən dənizi çox sevirəm. Dənizi və Günəşi. Hər yay Suxumiyə gedirəm, qumda böyük bir çuxur qazıram, içinə uzanıram və özümü boynuma qədər basdırıram. Sonra üzümü Günəşə çevirib gözlərimi yumuram, indiki kimi, belə. Əvvəlcə qaranlıqdır, sonra qırmızı, sarı, narıncı rəngli halqalar görünür. Sonra parlayır, parlayır və Günəş gözlərimə enir, böyük, nəhəng parlaq bir Günəş. Günəş göz qapaqlarına, sümüklərə, ətə, qana nüfuz edir, Günəş hər şeyə nüfuz edir, Günəş hətta məzara da nüfuz edir. Sonra göydən ağ bir mələk, gözəl, ağ bir mələk enir və qulağıma şeirlər diktə edir...

 

Qalaktion susdu.

 

Gözlərini yumub uzun müddət belə oturdu və mən inanırdım ki, o, hələ də ağ mələyin qulağına söykəndiyini, Günəş qədər böyük və parlaq şeirlər diktə etdiyini görə bilir.

 

Sonra gözlərini açdı və mən ikonaya and içirəm ki, onun gözlərində iki nəhəng yanar Günəş gördüm.

 

“Düz deyirsən, əzizlərim”, – deyə çox ciddi şəkildə dedi və stəkanını qaldırdı. “Mələk yaşasın!” – dedi və içdi.

 

“Cənab Qalaktion, doğrudanmı sizə bir mələk diktə edir?” – deyə çəkinərək soruşdum.

 

– Bəli, əzizim, mələk mənə diktə edir, bəs şeirlər yazmağa harada vaxtım var, – Qalaktion özünü yazıqlayaraq dedi.

 

– “Nikortsminda” mələyimi diktə etdi? – Quram soruşdu.

 

– “Nikortsminda” mələyi də mənə diktə etdi, – Qalaktion başını yellədi.

(Nodar Dumbadze)

 

***

 

Qalaktion Tabidzenin axşamı Rustaveli Teatrının zalında keçirilirdi. Mühit kasıb görünürdü.

 

Az əhəmiyyətli müəlliflər Qalaktiona həsr olunmuş az əhəmiyyətli şeirlər və tərcümələr oxuyurdular.

 

Üç aylıq ayıqlıqdan sonra Qalaktion sərxoş oturmuşdu və əyri güzgüdə olduğu kimi, öz ağlında əks olunmuşdu. Həmişəki kimi həyəcanlanırdı.

 

Mən Qalaktiona baxırdım, sanki gözlərimlə süzüb ondan həzz alırdım. Sonra o tək qaldı. S.Abaşelinin bizə xəbər verdiyi kimi, o, yeni şeirlərini oxumalı idi.

 

Qalaktion ayağa qalxaraq uzun müddət nəsə mızıldandı, tamaşaçılara gəldiklərinə görə təşəkkür etdi və əllərini ovuşdurdu. Sonra o, köhnə, gözəl şeirlərindən üçünü oxudu: “Mən və gecə”, “Mtatsmindanın ayı” və üçüncünü də elə bu silsilədən.

 

Lakin necə oxuyurdu! Bütün ruhunu şeirlərinə qoydu. Artıq edə bilmirdi. Susdu. Əli ilə masaya, nə təhərsə hədə-qorxu ilə vurdu, geri döndü, yenidən vurdu və getdi. Uzun müddət onu səslədilər. O qayıtdı, heç danışa bilmirdi.

 

Bizə dedi ki, iştirakımıza görə minnətdardır, başqa vaxt yenə şeirlər oxuyacaq və elə bir dillə ifadə olunmayan bir jest etdi, sanki bunu deyirmiş kimi... Bilmirəm nəyi.

 

Onu necə sevirdim! Ona tərəf qaçdım...

 

Gürcü lirikasında heyrətamiz rənglərin keçidini yalnız o bilir. Təbiətdəki fərqli, sirli zəngləri – həm şaxtada, həm də Günəşin qızmar istisində – başa düşür, həmişə başa düşür, amma açarından istifadə edə bilmədiyin kilidlərlə bağlıdır.

 

Şəxsi həyatını şeirinin mavi işığı ilə örtdü və onu əlçatmaz dan ulduzuna çevirdi.

 

O kimdir?

 

Necə yaşayır?

 

Nə istəyir?

 

Heç kim bilmir...

(Elene Bakradzenin xatirələrindən bir parça. Kolleksiya. “Qalaktionologiya” məcmuəsi, X, 2025)

 

***

 

Qalaktionla həmişə yaxşı, mehriban münasibətlərimiz olub. Mən onu həmişə böyük şair kimi qiymətləndirmişəm...

 

Onun məndən inciyib qisas almağa çalışdığı bir hadisəni xatırlayıram.

 

Belə bir sətirləri olan şeiri dərc etdim:

 

Müraciət etmək axmaqlıqdır:

 

 “Siz, səmanın tavanları, Mtatsminda, Madatov!..” – Bu, Qalaktionun poeziya lüğətindən idi və buna görə də sözlərimdən incimişdi... O, özünü təhqir olunmuş hiss etdi və qəzəbini bu şəkildə ifadə etdi:

 

O vaxtlar bir axşam ədəbi arenaya yeni qədəm qoymuş gənc şairlərlə birlikdə Rustaveli prospektində gəzirdim. Bir az dəmli olan Qalaktion bizə çatdı və bizə qoşuldu.

 

O, ədəbi mübahisəmizə müdaxilə etdi (Nə barədə mübahisə etdiyimizi xatırlamıram), mənə qarşı hücuma keçdi və gəncləri öz tərəfinə çəkməyə çalışdı.

 

Fikirlərini sübut etmək üçün gah birinə, gah da o birinə müraciət edirdi: “Düz deyilmi, əzizim?..” Mən onu tutdum, o, onlara adları ilə müraciət etmək istəyirdi, amma onların adlarını bilmirdi və ya qarışdırırdı. O gənclər də bunu anlayır və gülümsəyirdilər.

 

Mən vəziyyətdən istifadə edib həmin gənc şairlərin adlarını, əlbəttə ki, səhvən Qalaktiona diktə etdim. Mən Palikonu Ekvtime kimi, Cangonu Bejan adlandırdım və s.

 

Bu, gülüşə səbəb oldu. Gülüş davam edirdi və Qalaktion səbəbini başa düşə bilmirdi. O, yalnız gənclərin ona dəstək ola bilməyəcəyini anladı. Ürəyi sıxıldı və mənə qarşı daha da şiddətlə hücuma keçdi.

 

Mən zarafatla dedim: “Mənə niyə ilişdin, bir-birimizi döyməyimizi istəyirsən?”

 

O, açıq şəkildə cavab verdi: “Gəlin bir-birimizi döyək, kim qorxsa, utandıracam”.

 

Gənclər də bu mənzərəni seyr etməkdən çox ləzzət alırdılar. Mən bunu yaxşıca hiss edirdim. Sözsüz ki, axmaq kimi görünməklə özümün və Qalaktionun, hər ikimizin məsxərəyə qoyulmasını istəmirdim.

 

Bütün bunları zarafat kimi səsləndirməyə çalışdım, amma hər halda cavab verdim: “Gəlin çıxaq, bir-birimizi döyək”.

 

Qalaktion pencəyini çıxarıb küçənin ortasına çıxdı (İndiki “Tbilisi” otelinin yanında idi), başımı yelləyərək çıxdım, amma bir-birimizə yaxınlaşanda gülərək müraciət etdim:

 

“Torağayı hər halda öldürməyəcəyəm,

 

Çoxlu dərmanım da olsa belə...”

 

Və onu vurmaq əvəzinə, barışmaq üçün əlimi uzatdım. Qalaktion tərəddüd edirdi, amma ortaq bir qəh-qəhə ilə bir-birimizi qucaqlayıb barışdıq. Bundan sonra Qalaktionla mən heç vaxt bir-birimizə qarşı kin saxlamadıq. Həmişə dostcasına idik. Görüş zamanı bir-birimizə uzaqdan salam vermək halı olmayıb. Həmişə əl sıxırdıq, bir-birimizin kef-əhvalını soruşurduq.

 

Yeni nəşr olunmuş bir şeirimi bəyəndiyi və bunun məni daha çox yazmağa və kitabların nəşri uğrunda mübarizə aparmağa təşviq, təhrik etdiyi hallar olub.

(Qriqol Sesxladzenin xatirələri. “Qalaktionologiya” toplusundan, X, 2025)

(davamı var)

 

Topladı və gürcü dilindən tərcümə etdi:

Mirzə Məmmədoğlu